26/02/2015

Riss lo coratjós


Après l’emplastre del 7 de genièr, podèm saludar lo coratge del dessenhaire Riss, nhafrat dins l’ataca, que prenguèt la seguida de Charb coma cap-redactor del jornal satiric Charlie Hebdo (pas ni mai ni mens que de Guignols de l’info sus papièr, los articles de fons en mai) e que prenguèt doncas tanben la seguida de Charb sus la tièira del monde a davalar dels calucs de Dius. Vaquí la revirada d’un estrach de son editorial del 25 de febrièr.
« Bèl briu ai cresegut que çò pièger que podiá arribar a un dessenhaire de premsa èra la preson. Coma la que conesquèron Daumier o Philipon jol regne de la pera vièlha Louis-Philippe. [Per nautres], i aviá pas a avure paur de res que, sus nòstres caps, planava l’àngel benvolent de nòstr’art : la sacrosanta libertat d’expression. Esperàvem rire e far rire amb quauques dessenhs. Mas (…) una question veniá a l’esperit : caricaturar, dessenhar, fin finala, a de qué servís ? Après tot, un dessenh, aquò’s pas qu’un dessenh. Un pichon afar barbolhat qu’assaja d’amusar tot en esperant far un pauc soscar. Rire e far soscar, vaquí lo dessenh ideal ! Plaser de susprene lo legeire per un punt de vista original. (…) Es benlèu aquò que susportavan pas los assassins del 7 de genièr. Aquelses an vertadièirament pas jamai res gausat. Se son daissats embarrar dins lo confòrt d’una religion qu’a ja totas las responsas e dispensa de soscar e de dobtar. Que lo dobte es lo pièger enemic de tota religion. Cal pas dobtar quand òm decidís de dintrar dins una redaccion per i tuar tot lo monde. Los dessenhaires e los redactors de Charlie, elses, passan lor temps a dobtar. (…) Wolinski se pausava la question après l’incendi del jornal en 2011. “Sèm pas anats tròp luènh ?” Un òme onèste sol se pausa aquela mena de question. Un assassin, pas jamai. (…) Vaquí per de qué un dessenhaire vendrà pas jamai un tuaire e per de qué es malonèst de metre sul meteis plan las pretendudas “provocacions” dels dessenhaires amb la voléncia dels tuaires en proclamant : “L’an plan cercat.” 
Mas, per dobtar, avèm besonh dels autres, de totes los que pensan pas coma vautres. (…) Dins qunte triste monde devián viure los assassins del 7 de genièr… Un monde unifòrme ont lo quite cap que despassa es descapitat, ont la quita votz discordanta es entalhada. (…) Paures bogres qu’an fotut en l’èrt la vida dels autres per oblidar d’avure gastada la lor. Coma Luz l’escriviá a la una de Charlie, gaireben lor perdonariam d’èsser talament lo pauc qu’èran.
Malgrat l’ondada d’encoratjaments e de sostens, l’òm es pasmens en drech de se demandar qual a vertadièirament lo coratge de menar lo combat. Que, francament, qual a enveja de se batre pel renèc [que la lei francesa permet dempièi 1791], qual a enveja de desfisar lo religiós, s’aquò’s per acabar protegit per dètz policièrs 24 oras sus 24 ? Degús ! Tot lo monde a sostengut Charlie (…) mas quantes gausaràn dessenhar e publicar un dessenh renegaire ? Talament pauc. La fola sosten Charlie coma sostendriá lo brau dins l’arena. Que, qual sap, un jorn benlèu Charlie morirà, cançat per las banderilhas, jols aplaudiments admiratius de la fola.
E vaquí qu’al moment que Charlie s’aprèsta a reviscolar, un atemptat arriba a Copenhague. Mens de mòrts mas los meteisses objectius : far calar los que creson a la libertat d’expression e exterminar los Josius. De qu’auràn coma explicacions per amenudar la responsabilitat dels tuaires antisemistas los qu’assajan de trobar de rasons, per dire pas d’excusas, als tuaires en acusant los dessenhaires de “gitar d’òli sul fuòc” ? Que los Josius victimas a l’Hyper Cacher o a Copenhague an pas dessenhadas de caricaturas de Mahomet. (…)
Las atacas de París e de Copenhague son, çò primièr, d’atacas contra una concepcion modèrna dels rapòrts entre las personas, contra la pluralitat de las idèias e dels òmes. Pendent de sègles, las religions an contestadas amb violéncia aquelas valors. L’epòca modèrna semblava avure menada a la rason aquelas religions retrogradas e lor pretencion egemonica suls òmes e los esperits. Las atacas de París e Copenhague fan la pròva que caldrà encara de temps e de sang per que totas las religions accèpten fin finala aquel encastre democratic que se mercandeja pas. »

Aucun commentaire: