31/05/2012

Mai de 2012

• Òsca a Obama e a Hollande que se son declarats pel maridatge omosexual.
• Òsca a Sarkozy qu'es pas pus al poder e òsca a Hollande que l'a butat defòra.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres Carlos Fuentès, Donna Summer e Robin Gibb.
• Òsca al carivari del monde del Quebec contra l'augmentacion dels fraisses d'escolaritat a l'universitat.
• Òsca al jutjament de Ratko Mladic.
• Òsca a la condamnacion de Charles Taylor (Liberia) a 50 ans de preson per crimi de guèrra e crimi contra l'umanitat.
• Vergonha a Bachar el Assad qu'es totjorn en plaça e vergonha a la Russia e a la China que lo sostenon.
• Òsca a l'abrogacion de la circulària Guéant sul trabalh dels estudiants estrangièrs en França. 
• Òsca a la limitacion del salari dels patronasses franceses.
• Òsca a la liberacion de Roméo Langlois (Vilafrancat) retengut pels Farc en Colombia dempuèi un mes.
• Vergonha a aquela configuracion de Blogger que fa pas çò que vòle en mesa en pagina. Òm diriá de Word...

28/05/2012

La montada de las vacas

Lo 25 de mai es la data tradicionala de la montada de las vacadas. Daissan los causses roergasses per anar passar l'estiu a la montanha, sus Aubrac, duscas a la Sant-Guirald (13 d'octobre). La montada es una fèsta, las vacas an clapas e esquilas. Crese qu'aquò's aquò, la miá magdalena de Proust. Sortisse pas jamai tan viste del lièch que quand aussisse la prumièira vacada que passa dins lo vilatge. Aime lo son de las clapas. Quand ère pichona, passavan jos ma fenèstra. Ne mancave pas una. Lo jòc èra de saupre de qual èra la vacada que passava.
En Avairon, i a una maja fèsta a Aubrac lo dimenge (òm se'n pòt passar, i a un monde fòl e pareis qu'aquesta annada caliá pagar 8 euròs pas que per se pargar, apele aquò lo sindròma Pont del Gard). 
Lo dissabte, es a Sent-Ginièis e i a mens de monde, es mens comercial. Quatre o cinc tropèls i passan a torn de ròtle dins la matinada. Fan una pausa en vila e contunhan lor camin cap a la montanha. 
Ara, i a mai de toristas que de vacas mas bon, es coma aquò. Mas, çò que m'encanissa lo mai, ieu, son los organizadors (parle mème pas dels elegits, causa perduda...). An lo micrò, fan de discorses a cada còp qu'un tropèl novèl arriba sus la plaça. Son de païsans, son occitanofòns de naissénca (encara n'i a) e se pòdon pas empachar de parlar de "burons", de "troupeaux transhumants". Mas miladiu, los toristas son tan cons que pòdon pas encapar qu'una vacada es un tropèl de vacas ? Que "l'aligot" s'apela la cuècha aicí e que los "burons" son de masucs sus Aubrac ? L'aiman lor lenga, l'aiman lor cultura mas fan pas lo ligam, veson mème pas que son a escampar de tèrra sus la caissa de mòrt ! Lo grop folkloric local es aquí e aquò sufís, per elses, per marcar la tradicion. 
Urosament, n'i a quauqu'unses qu'o veson, lo problèma. Ne coneisse un (e un jove, encara n'i a) que metrà pas jamai un drapèu francés sul cap d'una de sas vacas “per çò que la França a tuat ma lenga”. A rason, òm a pas jamai sonada una vaca, dins lo país, per un : “Viens ! Viens ! Viens !”
Quicòm mai : cal arrestar de daissar creire que lo fromatge de Laguiòla es fach amb lo lach de las aubracs. Las aubracs fan de vedèls, de carn. Dins lo temps, òc, se molziá dins los masucs e se fasiá de forma amb lo lach de las aubracs. Los vedèls èran aquí per amairar (començar de tetar per que la vaca dòne lo lach al molzeire), atanben èran pas plan braves. Mon rèire-papeta èra cantalés al masuc de La Trelha (48), la fasiá la forma d'un còp èra. Duèi son las vacas de lach (Simmental) que fan lo fromatge. Rentabilitat. Assajan ben de tornar cercar la soca lachièira de las aubracs mas las annadas de crosaments amb las raças de carn an fach de mal. Çò que balha l'apellacion es lo territòri ont paisson las vacas per mólzer. Las vacadas d'aubracs passan l'estiu sus Aubrac e degús las mólz pas. Los vedèls tetan.

Cortina





27/05/2012

Ma vida al convent


Dins las annadas 1998-99, anave cada dimècres après-miègjorn aprene a brocar dins un convent amb Marie de Nazareth dicha per sas amigas e per ieu Nasa. Lo convent, s'avètz fach lo camin de Sant-Jaume, lo coneissètz, es Malet (comuna de Sant-Cosme). Èra un plaser de dintrar aquí dedins cada dimècres. Soi pas tròp religiosa mas totes los luòcs religioses m'agradan : de pèiras (polidas) e de silenci. 
Nasa èra nascuda en 12. S'apelava Andrée de son pichon nom vertadièr. I aviá tanben François (s'apelava sur Saint-François de sai pas qué mas l'apelavan François, te tiran tot quand dintras aquí, amai ta feminitat) que fasiá de dentèla del Pòg amb un carrèu, i aviá sur Veronica qu'èra estada infirmièira a Laguiòla e qu'aviá un vam extraordinari amb sa 2 CV. D'Ursulinas.
Aval, ère la reina. M'esperavan. Ère la qu'aviá los pèlses del jogaire de foot de la television (Emmanuel Petit). Agachavan lo foot, las surs.
Per la mercejar, menave de pichons presents a Nasa mas se permetiá pas de servar qué que siá. Èra dintrada al convent a 24 ans e aviá pas l'abituda d'avure de causas pas que per ela. Quand li menave un boquet per sa cambra, lo boquet anava tot drech a la capèla. Èra coma aquò.
Nasa moriguèt en 2002 e anère a son entarrament. Es entarrada al convent, dins un polit pichon cementèri al ras de l'òrt (un òrt a tombar a la revèrs amb de flors al mièg del plantolièr).
Divendres a ser, i aviá, a Malet, una conferéncia sus l'art roman mas agère pas lo coratge d'i davalar. Èra marcat sus l'anoncia qu'après i auriá una mòstra. Decidiguère d'anar a la mòstra lo lendeman. Dissabte après-miègjorn, davalère doncas a Malet amb un ortensia blu per la tomba de Nasa. La mòstra èra pas a Malet mas a Espaliu, mas siaguère aculhida a braces dubèrts (de notar per las filhas que voldrián far lo camin de Sant-Jaume : lo qu'es a l'acuèlh dels pelegrins es fòrça agradable e, en mai d'aquò, plan plan polit). Posquère tornar far lo torn del convent, posquère tornar dins la pèça ont brocave amb Nasa e, suspresa, sur Veronica es totjorn aquí ! A 102 ans. Bon, es pas dins un estat meravilhós mas es totjorn aquí. Coma que, quand òm a de caractari e qu'òm a una arma joiosa, òm viu bèl briu. L'ortensia blu anèt pas sus la tomba de Nasa mas directament... a la capèla. Bon, cal reconéisser que fasiá bravament de calor e qu'al cementèri auriá pas tengut mièja-ora.
De Nasa, me demòra lo-dedal-de-Nasa que me servís cada còp que prene una agulha. Me volguèt pas aprene a brocar sens dedal. Coma n'aviái pas, me n'anèt cercar un que m'anava dins la caissa-dels-tresaurs-de-cordura e lo me balhèt. M'i calguèt metre, amai s'aquò me fasiá bravament trimar a la debuta. Ara me'n pòde pas passar e sabe pas cordurar un boton sens dedal. 
Nasa brocava per las femnas ricas (fasiá lo noviatge per las filhas ricas a maridar) e, per qu'aquelas dònas posquèsson causir lo jorn que lor conveniá, Nasa aviá brocat un bocin de petaç amb totes los jorns que sabiá far. A cada rega de jorn, una letra roja al punt de crotz : A, B, C, D… Per los que sabon pas çò qu'es un jorn, es l'art de far de polits traucs dins una tela. Lo mai conegut es lo jorn escala que se fasiá a la cima dels lençòls. Ieu, badave aquel bocin de petaç, n'auriái fach un tablèu ! Quand Nasa moriguèt, gausère pas lo demandar en sovenir d'ela. Ièr, gausère. Sai pas se lo tornaràn trobar (deu èsser encara dins la caissa-dels-tresaurs-de-cordura) mas, s'o tròban, ne farai un tablèu.