30/01/2011

Las passions intellectualas II

Vos aviái parlat del t.1 aquí.
En 1740-50, Berlin assaja de panar los sabents a París. I arribaràn amb Maupertuis e Voltaire. Frederic II de Prussa es mai "brancat" que Loís XV : es contra lo Clergat, es un òme de letras, omosexual amorós de las fèstas e, sustot, defensor de la libertat de pensar e d'escriure. Mas Berlin es totjorn una segonda causida a costat del prestigiós París. Òm va a Berlin quand París nos cerca bregas. Mas Frederic II pòt èsser capriciós...
A París, l'Enciclopedia es de mai en mai criticada. En 1752, los dos prumièrs volums son interdichs pel Conselh del rei. Los Jesuitas an ganhat : lo fanatisme religiós es sostengut per l'Estat.
En 1753, d'Alembert e Rousseau començan de cridar pertot que val melhor èsser liure e paure que ric e somés a un prince o a un rei.* Solament, dins los faches, d'Alembert que se ditz sens Diu ni mai mèstre, aima los onors : es membre de l'Academia de las scienças de París, de la de Berlin, de la Societat reiala anglesa, se presenta a l'Academia francesa en 1754 e toca una pension de Frederic II. Los enemics dels filosòfs sauràn joslinhar aquò e se'n trufar (los apelavan "les Cacouacs", los missants).
En 1755, Montesquieu morís. Dins sa vida, a plan atacat la Glèisa (Lettres persanes, L'Esprit des Lois) e tot lo monde es a l'espigar al moment de sa mòrt : d'unses dison qu'es mòrt en bon crestian, d'autres en filosòf. O saurem pas jamai mas, a l'epòca de la guèrra entre filosòfs e devòts, aquò a son importància.
Las femnas pòdon pas trabalhar a l'Enciclopedia : son pauc educadas e, per las qu'o son, an pas a paréisser intellectualas (una femna onorabla fa pas parlar d'ela). Cal dire que dempuèi "Las femnas sabentas" de Molières, es un pauc complicat... Mme du Chalelet (l'amorosa de Voltaire) serà la prumièira scientifica reconeguda e Louise d'Epinay la prumièira feminista. Segràn Marie d'Arconville (anatomia) e Reine Lepaute (astronomia) que poiràn dintrar a l'Academia (mas pas qu'a la de Lion).
En 1755, Damiens planta un cotelon dins lo costat de Loís XV a Versalhas. De tira, los filosòfs seràn acusats d'espandir l'idèia que lo rei e la Glèisa son pas pus al-dessús de tot : son, al còp, los enemics del rei e de l'autar. Las atacas son de mai en mai duras contra los enciclopedistas e aquelses començan de se grapinhar entre elses (particularament Rousseau e Voltaire**). D'Alembert daissa tombar en 1758 (garda pas que la redaccion de la partida "matematicas"). Es Voltaire que tornàra balhar de vam e de seriós a la pensada filosofica amb sa capitada dins l'afar tolosan de Calàs.
De sègre, lo t.3 (après la licéncia).

* Voltaire o comprendrà quand se carpinharà amb Frederic II : enemic del rei de França + enemic del rei de Prussa = 23 ans en Suissa.
** E son al ras un de l'autre al Panthéon...

24/01/2011

Un quart d'ora e òp !

Magrèb

(in Cartoons)

Genièr de 2011

• Òsca a Dilma Rosseff, prumièira femna presidenta del Bresil.
• Vergonha a la Ongria que vòl susvelhar sos medias.
• Òsca als pòbles de Tunisia e d'Algeria que repotegan (66 manifestaires tunisians tuats per la policia).
• Vergonha a Frédéric Mitterand que ditz que la Tunisia es pas una dictatura. Los exilats e los presonièrs politics an degut aimar aquò…
• Vergonha a Alliot-Marie, ministra dels Afars Estrangièrs, que prepausa a la Tunisia l'aduja de la policia francesa per téner las manifestacions. De son sicap, èra segurament per qu'evitèsson de tirar sul monde, mas es pasmens una proposicion d'aduja oficiala de la França a un dictator contra la reguitnada de son pòble.
• Vergonha a l'idèia de bastir una paret entre Grèça e Turquia.
• Vergonha a Jacques Vergès (86 ans, tròbe que sembla Mao...) e a Roland Dumas (89 ans qu'es estat patron de la diplomacia francesa e president del Conselh constitucional francés) que son anats en Còsta d'Evòri per sosténer Laurent Gbagbo e condamnar lo vejaire de l'ONU e dels autres presidents africans e l'ingeréncia de la França dins los afars evorians (!). Patetic.
• Vergonha a Jacques Servier (88 ans), patron dels laboratòris Servier qu'an fabricat lo mediator (potinga qu'auriá tuat 500 personas) que ditz que n'a pas tuat que tres. I a una limita de perempcion per los òmes de poder ? Urosament, lo vièlhum es pas un naufragi per totes : Robert Badinder, Albert Jacquard, Stéphane Hessel…
• Vergonha als Calucs-de-Dieu qu'an assassinat dos joves Franceses al Mali.
• Òsca, òsca, òsca al pòble tunisian qu'a botat Ben Ali defòra.
• Vergonha al retorn del dictator Duvalier en Aïti. Un se'n va, l'autre torna...
• Òsca a la reguitnada del pòble egipcian contra lo sistèma Moubarak. Bouteflika, pòdes pensar a la retirada !
Òsca a la reguitnada del pòble del Yemen per caçar lo president Salelh al poder dempuèi 32 ans.
• Vergonha a la mòrt qu'a pres John Barry.

23/01/2011

Celina* serà pas festejat aquest'an, of !

« La partie non celtique de la France cause et pontifie. Elle donne au pays ses ministres, ses vénérables, ses congressistes hyper-sonores. C’est la partie vinasseuse de la République, la Méridionale, profiteuse, resquilleuse, politique, éloquente, creuse. » (L’Ecole des cadavres, 1938)

« Zone Sud, peuplée de bâtards méditerranéens, de Narbonoïdes dégénérés, de nervis, Félibres gâteux, parasites arabiques que la France aurait eu tout intérêt à jeter par-dessus bord. Au dessous de la Loire, rien que pourriture, fainéantise, infect métissage négrifié. » (Novembre 1942)
(Publicat sus fb per un amic meun)
* Li mete son nom a l'occitana pas que per li far far de salts dins sa caissa. :)

Encara un tombelaire...

Par Jean Lafitte, docteur en sciences du langage

« Ce matin même, M. Triep-Capdeville, président de l’Institut béarnais et gascon, a attiré par message l’attention de quelques membres de l’association sur certains propos de M. Bayrou rapportés par la presse paloise d’aujourd’hui. Comme M. Bayrou juge que la querelle entre béarnisants et occitanistes est “bête à pleurer”, il a rappelé que les prises de position pro-occitanistes de ce personnage politique n’étaient pas étrangères à cette querelle : "Il n’est donc pas au dessus de la mêlée…" »
Legir la seguida aquí.
Anarem luènh, ten, amb un tipe coma aquò... Requiescat in pace.

18/01/2011

I a de jorns...

Dempièi dos jorns, ai una television nòva dins ma cambra. Agache plan pauc la television mas aime ben l'emission tardiva de Frédéric Taddeï sus França 3, e encara mai la d'Hervé Chabalier sus la 5 un còp per mes. Doncas ai una polida television amb l'ecran plat, la TNT, tot çò que cal, pardí. Soi pas jamai la prumièira per espepissar una machina de qunta mena que siá, mas aquí ai furgat un pauc e ai descobèrt que la television me podiá servir de desrevelhador. Ai doncas programat de me far desrevelhar amb la matinala de Canal +. Aquò a plan foncionat diluns matin, mas aqueste matin, sai pas per de qué, quand dubriguère los uèlhs, èra 7 oras e pas 6 oras un quart, e la cambra èra tota plena d'un lum gris. “Aucun signal”, èra marcat sus la television. De qué te sortir del lièch d'un vam (tot çò qu'aime...). Aquò començava plan... Puèi, de fumses pertot suls 100 quilomètres que me desseparan del trabalh, per arrengar las causas. Quand arribère al trabalh, assagère d'alucar mon ordinator : res. Demorar zen de tot biais, qu'an dich. Urosament, a plan volgut tornar virar al cap d'una ora. Èra juste per m'emmerdar. La jornada es pas acabada, sai pas se deuriái pas prene una cambra aicí...

12/01/2011

Cat jocat

Sorcelum

Ieu que rende omenatge a las fadarèlas occitanas dins aquel blòg, que me soi totjorn apassionada per totas las causas que viran a l'entorn del sorcelum, n'ai apresa una diluns a ser. Èra tard e dintrave a l'ostal. Escotave Cultura e Laure Adler qu'aviá convidat Carlo Ginzburg, istorian (qu'a plan estudiat lo legendari occitan). Parlavan del sorcelum e dels enfants nascuts coifats. Aviái pas jamai ausit aquò, nàisser coifat. Aquelses enfants naissan amb la saca d'aiga sul cap (o dins la saca d'aiga). A l'edat mejana, se disiá qu'èra una bona causa de nàisser coifat e que, dins lor vida, aquelas personas paravan los autres del sorcelum. N'ai ausidas de causas sul sorcelum mas, aquela, pas jamai. Sabe pasmens que i a encara de monde, dins las annadas 2000, que reviran lor marga a la revèrs quand veson quauqu'un que dotban, o d'autres que fan bolhir de clavèls per se parar del missant uèlh.
Ieu, soi pas nascuda coifada (benlèu que soi un pauc fadarèla, alara...) que lo medecin diguèt a ma maire que s'èra pas gaire mainada de me far de pèlses. Aquò cambièt, puèi.

02/01/2011

A Madama P.

Sabi pas se Madama P. legís mon blòg
mas trapère aquò dins la carrièira...
Qué far ?
- Cercar Madama P. (ai lo nom d'ostal e un briconèl d'adreiça), es talament romantic ! Mas amb lo risc de tombar sus un Mossur P.
- Cercar pas Madama P. Alex veirà ben que l'a pas ajuda, la carta. E puèi, Mossur P., s'es, a benlèu pas besonh d'aquò... E puèi, l'amor… Chabada-bada dos meses e òp !

01/01/2011

En 2010

Avèm ajut la crisi (encara), lo tèrratremol en Aïti, Hervé Guesquière e Stéphane Taponier, jornalistas de França 3, otatges en Afganistan, los traders que son encara pagats coma de reis, la tempèsta Xynthia, Clearstream (encara), las regionalas, d'aucèls sus ma fenèstra, una tempèsta a la fin de febrièr que me bandèt ma cabana, la transexualitat qu'es pas pus una malautiá mentala en França, Obama que reçaup lo Dalaï-lama, de mòrts dins las presons francesas (encara), ieu que me perde sul Causse negre, Obama que fa passar sa refòrma de la santat, la taxa carbona que fa pchitttt, la mòrt de president de la Polonha dins un crash d'avion, l'erupcion del volcan en Islanda qu'empacha los avions de volar, lo Conselh general d'Avairon que dobla totes los panèus de dintrada dels vilatges en òc, la fin de Siné hebdo, los embestiaments judiciaris de Pasqua, Omar el-Béchir tornar mai president del Sodan (amb un mandat internacional al cuol), la liberacion de Taoufik Ben Brick en Tunisia, la marèa negra en Loisiana, la Grèça e l'Irlanda en quincanèla, la liberacion de Clotilde Reiss e de Jafar Panahi, cineasta (serà tornar mai condamnat a 6 ans de prison al mes de decembre) en Iran, las grapinhadas entre Corèa del Nòrd e Corèa del Sud, lo batèu umanitari qu'assaja de ganhar Gasa, la Belgica que se cerca un governament, Porte e Guillon sortits de França-Intèr, Hortefeux condamnat per injuria racista, lo perdon dels Britanics pel Bloody sunday, los cigarros de Chrsitian Blanc a 12 000 €, la mission de Christine Boutin a 9500 € per mes, l'afar Woerth-Bettancourt, la copa del monde de foot en Africa del Sud, las manifestacions contra la refòrma de las retiradas salça UMP, l'execucion de l'otatge francés al Mali, Michel Germaneau, Douch que pren 30 ans per crimi contra l'Umanitat, la fin de la corrida en Catalonha, ieu que soi amiga amb Jean Jaurès sus Facebook, los fuòcs en Russia, los Roms escampats de França, Chirac que paga per escapar a la justicia, l'espelida de l'Ostal Bodon a Crespin, la venguda de Florenci Salesas en Roergue, ieu suls camins de Sant-Jaume, Philippe Croizon qu'a traversada la Mancha sens braces ni mai cambas, cinc Franceses otatges al Nigèr, Obama que vòl far dintrar la Palestina a l'ONU, la montada de las extrèmas drechas un pauc pertot en Euròpa, l'occitan qu'es lenga oficiala en Catalonha, lo Nobèl de la Patz a Liu Xiaobo, embarrat en China, los 33 minaires chilians entarrats vius a 600 mèstres de fons pendent 68 jorns, Ahmadinejad e son veren, lo panèu en òc que conven pas a un nèci de Vilanòva las Magalonas, lo colerà en Aïti, lo Papa que fa un esfòrç sul preservatiu, la liberacion d'Aung San Suu Khi, l'idèia de Cantona, Marina Le Pen que pòrta plan son nom, Laurent Gbagbo qu'a perdudas las eleccions en Còsta D'Evòri e que vòl pas res saupre.

An defuntat : Lhasa de Sela, Eric Rhomer, Philippe Séguin, Manu Solo, J. D. Salinger, Georges Wilson, Orlando Zapata Tamayo, Patrick Topaloff, Juan Antonio Samarach, Robert Laffont, Dennis Hopper, Gary Coleman, Louise Bourgeois, Ginette Garcin, José Saramango, Bigeard, Bernard Giraudeau, Laurent Terzieff, Bruno Cremer, Alain Corneau, Laurent Fignon, Jenny Alpha, Claude Chabrol, Arthur Penn, Georges Charpak, Tony Curtis, Bernard Clavel, Pierre-Luc Séguillon, Georges Frêche, Abraham Serfaty, Julien Guiomar, Bernard-Pierre Donnadieu...