30/01/2011

Las passions intellectualas II

Vos aviái parlat del t.1 aquí.
En 1740-50, Berlin assaja de panar los sabents a París. I arribaràn amb Maupertuis e Voltaire. Frederic II de Prussa es mai "brancat" que Loís XV : es contra lo Clergat, es un òme de letras, omosexual amorós de las fèstas e, sustot, defensor de la libertat de pensar e d'escriure. Mas Berlin es totjorn una segonda causida a costat del prestigiós París. Òm va a Berlin quand París nos cerca bregas. Mas Frederic II pòt èsser capriciós...
A París, l'Enciclopedia es de mai en mai criticada. En 1752, los dos prumièrs volums son interdichs pel Conselh del rei. Los Jesuitas an ganhat : lo fanatisme religiós es sostengut per l'Estat.
En 1753, d'Alembert e Rousseau començan de cridar pertot que val melhor èsser liure e paure que ric e somés a un prince o a un rei.* Solament, dins los faches, d'Alembert que se ditz sens Diu ni mai mèstre, aima los onors : es membre de l'Academia de las scienças de París, de la de Berlin, de la Societat reiala anglesa, se presenta a l'Academia francesa en 1754 e toca una pension de Frederic II. Los enemics dels filosòfs sauràn joslinhar aquò e se'n trufar (los apelavan "les Cacouacs", los missants).
En 1755, Montesquieu morís. Dins sa vida, a plan atacat la Glèisa (Lettres persanes, L'Esprit des Lois) e tot lo monde es a l'espigar al moment de sa mòrt : d'unses dison qu'es mòrt en bon crestian, d'autres en filosòf. O saurem pas jamai mas, a l'epòca de la guèrra entre filosòfs e devòts, aquò a son importància.
Las femnas pòdon pas trabalhar a l'Enciclopedia : son pauc educadas e, per las qu'o son, an pas a paréisser intellectualas (una femna onorabla fa pas parlar d'ela). Cal dire que dempuèi "Las femnas sabentas" de Molières, es un pauc complicat... Mme du Chalelet (l'amorosa de Voltaire) serà la prumièira scientifica reconeguda e Louise d'Epinay la prumièira feminista. Segràn Marie d'Arconville (anatomia) e Reine Lepaute (astronomia) que poiràn dintrar a l'Academia (mas pas qu'a la de Lion).
En 1755, Damiens planta un cotelon dins lo costat de Loís XV a Versalhas. De tira, los filosòfs seràn acusats d'espandir l'idèia que lo rei e la Glèisa son pas pus al-dessús de tot : son, al còp, los enemics del rei e de l'autar. Las atacas son de mai en mai duras contra los enciclopedistas e aquelses començan de se grapinhar entre elses (particularament Rousseau e Voltaire**). D'Alembert daissa tombar en 1758 (garda pas que la redaccion de la partida "matematicas"). Es Voltaire que tornàra balhar de vam e de seriós a la pensada filosofica amb sa capitada dins l'afar tolosan de Calàs.
De sègre, lo t.3 (après la licéncia).

* Voltaire o comprendrà quand se carpinharà amb Frederic II : enemic del rei de França + enemic del rei de Prussa = 23 ans en Suissa.
** E son al ras un de l'autre al Panthéon...

2 commentaires:

manjacostel a dit…

Patricia es fòrça sabenta de segur.
De legir lo vòstre article me demandavi : de que diriàn lo rei e la gleisa se tornavan uèi?
De çò que legiguèri , me pareis que foguèt Innocent e subretot Gregoire que la bastiguèron França.
Sai que Innocent que monta a Paris estudiar , dins un universitat u'existis pas encara , mas que va batejar e que rescontrarà , los que nomerà a pron pena elegit papa , a trenta ans, cap de la gleisa englèsa, puèi dins l'encastre pichon de França ,que mesura a pron pena l'airal d'un despartament, se sarrarà de Citeaux , los que precharàn la crosada quand l'Innocent arribarà al podèr.
Innocent un bastard de Gregoire?, serià pas estonant per l'epòca...
Tot aquò per ensajar de respondre a la frasa rituala de la gleisa a la messa : gaita pas los pecats de la tia gleisa mas la fe de los teus evesques o preires...
Mas que Staline aurià pogut dire çò meteis....

Patricia a dit…

Innocent lo plan nomenat...
E aquela frasa de la messa... Una confession vertadièira. Òm escota pas pro las paraulas a la messa. Me sovene d'un maridatge ont un tèxte disiá : "Heureuse la femme soumise, heureuse la femme qui sait se taire…" E tot lo monde que cantava darrèr aquò. "Non mas aquò va pas ? Sètz venguts calucs ?" E la nòvia aviá causit aquel tèxt... Depriment.