27/10/2010

Marselha

Coneissiái Marselha davant de conéisser París. Anave sovent a Auriòl, al ras d'Aubanha, passar l'estiu, quand ère pichona. Fa que los cosins me menavan de còps a Marselha : lo pòrt vièlh (ai un sovenir esmogut d'un fuòc d'artifici, un 13 de julhet, sus un batèu, entremièg los dos fòrts que gardan la dintrada del pòrt), la Canabièira, la Bona-Maire (qu'òm s'i pòt pas téner drech quand lo mistral bufa)… E arribave de còps per la gara Sant-Carles. Òc, mès i ère pas jamai anada tota sola, vòle dire bèla. Dempièi la dimenjada passada, es fach. Bon, ai pas plan causida la dimenjada : i aviá d'escobilhas pertot. Mès coma pense çò prumièr als paures ramassaires que son mal pagats e que son forçats de caumar per se far ausir, endure tot aquò plan aisidament (los plangiái sustot del trabalh qu'aurián a far après...).
Ai descobèrt Lo Panièr (quartièr vièlh de Marselha, darrèr l'ostal de comuna). Es un endrech a part, un vilatge traversut al mièg de la vila de las avengudas bèlas. Marselha es una vila multiculturala, un mescladís de caras. Lo monde i son plasents, te parlan naturalament. Ai aimat Marselha, amai se la Provençala se soven pas gaire qu'èra provençala (al prumièr còp d'uèlh, pel mens). E pièi i a quicòm que m'a totjorn suspresa : los Marselheses son pas brica curioses de çò que i a en defòra de la region marselhesa. Benlèu que pensan qu'an tot : la mar, lo solelh, la vila, la natura al ras…
I tornarai encara, a Marselha, de segur. N'ai plan enveja. E voldriái conéisser Lion tanben. Aquí, i ai pas fach que passar en TGV.

D'un vam

L'ai legit d'un vam. Gérard Garouste es un artista mondialament conegut mès que coneissiái pas davant de l'ausir un jorn sus Inter. Presentava son libre. Aquel. Filh d'un merchand de mòbles violent que s'èra plan engraissat pendent e après la guèrra suls bens dels Josieus (e sens vergonha encara), Gérard Garouste, escolan mediòcre, se'n sortiguèt pel dessenh. Mai que lo pes de l'antisemitisme de son paire, Garouste conta lo pes de l'eretatge dels parents e de lor catechirme (catolic aicí). E, per çò qu'aprene balha la libertat, se metèt a estudiar la religion josieva.
Tocat dempièi l'atge de 28 ans per una mena de falordisa que li arriba per crisis, passa fòrça temps dins los espitals a se far tornar metre drech. Descriu aquelas passas amb una clarvesença pertocanta.
Quand es plan, fa de tablèus. Mès, coma ditz : "De qué far après Picasso e Duchamp ?" Per viure, a la debuta, Jean-Michel Ribes, amic d'enfança, li fasquèt far de decòrs de teatre. Pièi Garouste rencontrèt Léo Castelli, lo merchand d'art de New-York que fasiá la pluèja e lo bèl temps dins aquel mitan a aquela epòca. E fasquèt lo bèl temps per el. Sos 600 tablèus son pas datats mès signats (coma aquò las missantas passas se veson pas). E cadun pòrta un còdi. Totes aquelses còdis assemblats balharàn un jorn una frasa de 50 letras, metafòra de la siá vida d'artista que se ditz caluc per moments. Aquel libre m'a donada enveja de conéisser son òbra (e d'estudiar l'art, çò que farai tanlèu qu'aurai acabada ma licéncia d'òc).

Octobre de 2010

• Vergonha a la mòrt qu'a pres Bernard Clavel e Pierre-Luc Séguillon.
• Òsca a Liu Xiaobo, dissident chinés embarrat, Nobèl de la Patz 2010 e vergonha a la China que s'encanissa.
• Òsca als Franceses que se vòlon pas daissar tòrcer pel governament UMP
(71 % sostenon las manifestacions e 54 % son per la cauma generala).
• Òsca a la liberacion de 33 minaires chilians, entarrats vius a 600 mèstres jos tèrra dempièi 68 jorns.
• Vergonha a Ahmadinejad qu'es anat escupir son veren a Beyrouth.
• Vergonha a una banda de sobeiranistas qu'an plaijat (e ganhat) contra lo doblament dels panèus en occitan d'una comuna de Lengadòc.
• Vergonha a aquela banda d'ipocritas d'esquèrra que fan mina de plorar la disparicion de Georges Frêche, lo pairin del Lengadòc.
• Vergonha al colerà qu'a fach son aparicion a Aïti. Lor mancava pas qu'aquò…
• Vergonha a la ministra de la Justicia que ditz que l'afar Bettencourt es pas politic. Nos pren per de trufas. Vòl pas veire que l'afar entre la maire e la filha. Los Franceses n'an pas res a far d'aquela engana familiala. Mès la possibilitat per Woerth, tresorièr de l'UMP e prometut a Bercy per cas de capitada, de demandar un fais d'argent (en bilhets) a la femna vièlha per pagar la campanha de Sarkozy, alara que la lei limita aquel finançament, aquò interessa bravament lo pòble e es mai que politic.

06/10/2010

Un òme sus dos es una femna

Vene d'acabar aquel libre de Gisèle Halimi, una capuda, tornar. Pichona, en Tunisia, volguèt ja pas dintrar dins la religion que li ensenhava sa maire (èra filha de rabin). Podiá pas endurar d'ausir los òmes començar lor jornada per aquela pregària : "Benesit siá l'Eternèl que m'a pas fach femna." E se metèt en cauma de la fam, a l'ostal, per çò que voliá pas servir sos fraires. A 15 ans, sa maire li diguèt que deviá gardar son còrs per un òme. Coma se son còrs èra pas seun. Venguèt avocata e, après lo manifesta de las 343 salòpas de 1971 (343 femnas - Deneuve, Duras, Beauvoir, Sagan, Halimi… - reconeissián qu'avián ja avortat dins la clandestinitat), la lei pel drech a l'avòrtament siaguèt votada (1975). "La contracepcion : ma libertat ; l'avòrtament : mon darrièr recors ; balhar la vida : ma causida."
Es de totas las luchas per lo drech de las femnas (contra la prostitucion, contra las maires-portairas e lo comèrci dels còrs, per una adopcion mai aisida, per la paritat en politica…). Pel moment, trabalha a far passar l'idèia de prene las melhoras leis per las femnas dins cada país d'Euròpa per las far aplicar dins totes los paisses d'Euròpa.

Contra la pena de mòrt

03/10/2010

Du Bartàs

Ièr a ser, soi anada escotar un concèrt de Du Bartàs a Tremolhas sul Leveson (12). Coma sabètz, sortisse pas gaire de ma tuta e los coneissiái pas (encara). E ben... soi estada emmascada, empatufada (per una fadarèla, notatz qu'es quicòm !) per la votz de Laurent Cavalié (e doblide pas sos dos companhs Jocelyn Papon e Pascal Tenza). Ai crompat lor darrièr CD (son a n'aprestar un novèl) : lo pè !