30/03/2010

Vesin de fuòc roge


Aqueste après-miègjorn, ère a esperar al fuòc roge e mon vesin de fuòc roge escotava aquò. Pièi lo fuòc es passat al verd e lo vesin es partit amb sa musica. Alara, ieu, la me vau escotar ara, sa musica [soi pas arribada a trapar una version d'el - Nougaro, pas lo vesin de fuòc roge - a cantar, auretz la version esquicha].

40 ans de camin

A l'ora qu'Elisabeth Badinter (que sostene a 100 %) se fa picar sul nas quand ditz que li sembla que las femnas son tornarmai dins un penjal lisent, v'aquí cossí se devián téner las femnas de las annadas 60. Aquò sembla pas possible. Avèm fach de camin, de mercé a de femnas coma Elisabeth Badinter o Simone Weil.


(Picatz sus las paginas per legir)

28/03/2010

Siás Occitan, tu ?

Si toi aussi:
- t'ouvres ou fermes la lumière,
- tu finis dans le bartas après avoir trop bu,
- tu mets tes courses dans la malle de la voiture et pas dans le coffre,
- tu connais plein d'arsouilles,
- tu ne glandes pas mais tu sanes,
- tu ne fermes pas la porte à clé mais tu la claves,
- tu n'es pas surpris mais espanté,
- tu suis des pétègues sur la route,
- tu vas au bal puis au déjeuner aux tripous, aux escargots, à la soupe au fromage ou à la tête de veau,
- tu ne fais pas d'exploits mais des espets,
- tu ne lances pas un objet mais tu l'escampes,
- tu manges des chocolatines et pas des pains au chocolat,
- tu ne dors pas mais tu clutes ou tu cuques ou tu t'assuques ou t'ensuques,
- on ne te fait pas chier mais on te fait caguer,
- tu ne cries pas mais tu brames,
- tu ne t'étouffes pas mais t'engailloustes ou t'estrangoules,
- on ne t'arnaque pas mais on t'escanne,
- tu bois du Marcillac, et quand y en a plus c'est la sécade,
- ça ne colle pas mais ça pègue,
- tu ne someilles pas mais tu cabèques,
- tu ne tombes pas sur les fesses mais tu t'aquioulles,
- tu fais la cuisine dans une toupine et non dans une marmite,
- tu ne connais aucune tête brûlée mais plein de cabourds,
- tu ne fermes pas le portail mais la clède ou le pourtanel,
- tu ne marches pas dans les flaques mais asagues,
- tu dis "macarel", "boudiou" ou "miladiou",
- quand tu cuisines ça ne crame pas mais ça rabine,
- tu n'utilises pas un chiffon mais un pétas,
- quand tu as un trou au pantalon il faut le repétasser,
- tu ne t'accroupis pas mais tu te mets à coucoulou,
- tu ne dis pas un pneu mais un "peuneu",
- tu vas au quine et pas au loto,
- tu dis tchimper et pas tremper,
- tu dis a biste de nas et pas à peu près,
- tu ne te trompes pas mais tu t'enganes,
- tu ne fais pas un mélange mais un mescladis,
- tu ne te fais pas engueuler mais tu te prends une raballée ou une brandide,
- tu ne râles pas mais tu roumègues,
- après un bon repas de famille tu es couffle,
- tu dis atche et pas regarde,
- tu dis j'ai tombé le stylo quand t'as pas fait exprès et pas j'ai fait tomber le stylo....
…alors tu es un vrai Occitan !*
(*Version roergata)

27/03/2010

Març de 2010

• Òsca a l'Oscar del melhor realizator balhat a una realizatritz, pel premièr còp en 82 ans : Kathryn Bigelow per "Démineurs".
• Vergonha a la societat mondiala qu'a daissat se negar 4 femnas e 5 nenons al ras de Maiòta. 9 de mai... Cossí sortir los Comorians d'aquela misèria ?
• Vergonha al recuol sus la pesca al ton.
• Vergonha als 53,6 % d'abstencion pel premièr torn de las regionalas. Se caldrà ben un jorn demandar per de qué.
• Vergonha a la montada del Front nacional.
• Vergonha a François Fillon que, entre los dos torns de las regionalas, per far d'uèlh al FN, anoncia la mòrt d'un policièr qu'o es pas.
• Vergonha a l'eleccion de Georges Frèche en Lengadòc-Rossillon.
• Òsca a Obama qu'a capitat de far votar la refòrma de la santat als USA. Es un bon, aquel.
• Vergonha a la França que recuola sus la taxa carbona. Sarkozy a plan compres qu'aquò servissiá pas a res d'assajar d'amigadar los escologistas. A drecha, tota ! La còla de Nicolas Hulot peta la pòrta, òsca a ela.
• Vergonha a ieu que sabiái pas qu'èra Keren Ann qu'aviá fach l'abilhatge sonòr d'Arte.
• Vergonha als atentats qu'an fach 38 mòrts dins lo metrò de Moscou.
• Vergonha a ieu que sabiái pas que i aviá un salon de la Borsa. Quand m'aurètz perduda, m'anatz pas quèrre aquí dedins !
• Vergonha a la Liga del Nòrd (drecha negra) que pren doas regions en Italia.

26/03/2010

Crompat en Catalonha...

Una leiçon

Al musèu d'Orsay, a París, duscas al 27 de junh, "Crime et châtiment", agach dels artistas sul crimi. A aquela escasença, ai escotat, tornar, lo discors de Robert Badinter a l'Amassada nacionala per l'abolicion de la pena de mòrt (setembre de 1981). S'avètz un moment, escotatz-o. Es una leiçon d'umanisme e una leiçon d'istòria tanben. Un amic me menèt un jorn dins l'emicicle. Aquí, pensère a Jaurès, evidentament, mès tanben a Robert Badinter.

retrouver ce média sur www.ina.fr

La prima

Giuseppe Arcimboldo (sègle XVI)

21/03/2010

Ponheton, soi ieu...

Ièr, coma lo temps èra a la prima, me diguère : "Ten, vau anar a Ròcas-Altas." Coneisse plan, que i soi anada mai d'un còp. Aquò's sus la comuna de Sant-Andriu de Vesinas (a La Ròca Santa-Margarida, a Dorbiá, cal montar a man esquèrra). Del vilatge de Sant-Andriu a Ròcas-Altas, cal prene un camin de tèrra (una tèrra que sembla la de Roland-Garros). Montère un pauc amb l'autò pièi m'arrestère per caminar un bocinon a pè. Aquí me pausère un briu, prenguère de fòtòs e, coma èra mai de 5 oras, tornère davalar. Enfin… volguère tornar davalar. Quand cerquère lo camin que m'aviá menat aquí, te vegère de camins de tèrra pertot. Òc mès quante camin aviái pres per montar ? De qué sembla tant un camin de causse coma un altre camin de causse ? Virère un moment, n'assajère un, pièi un altre (…). Fin finala, m'engulhère dins un e lo seguère. Caliá ben far quicòm. Mès, èra pas lo de l'autò. Davalère, davalère, davalère… Me pensave qu'anave tombar sus un riu et que me caldriá tornar montar. Pièi (soi totjorn un pauc optimista) me diguère que podiái ben tombar tanben sus una rota. E i tombère sus una pichona rota. Alleluia ! Solament : 1 - Sabiái pas ont ère. 2 - Lo portable passava pas. 3 - Pas cap d'autò nimai d'ostal. 4 - La nuèch tombava. 5 - Ère pas vestida per aquelas conariás. Aquí pensère a Ponheton que monta sus un aure per veire se i a de lum enluòc. Bon. De qué far ? Montar o davalar ? Davalère (ère lassa). Tombère sus una placa pegada contra un ròc que disiá qu'ère sus la rota que juntava Dorbiá e Jonta. Ère plan pantida amb aquò... Caminère e trapère un ostal. Alleluia tornar ! Malerosament i aviá pas degús. Pas que de cans que japavan. Tornère doncas prene la rota. Encara pus bas, te vegère un papièr espintat sus un aure : "Variante La Roque". Ère verda, de variantas n'aviái presas 40 (començave de pus avure d'umor, amai se prenguère la fòtò quand mème) ! Començava de far nuèch e ieu d'avure freg. Contunhère e, fin finala, gaireben arribada a La Ròca, ausiguère una autò que montava. L'arrestère. Èra un òme dins un 4x4 gris. 60 ans empr'aquí, que semblava Jacques Séguéla (aquel de la rolex). Dubriguèt sa fenèstra tot risolet. Se deviá pensar : "Mès de que fa aquí aquela femnòta vestida coma per anar a un conselh d'administracion ?" Li diguère qu'ère perduda e que veniái de Ròcas-Altas. Agèt d'uèlhs redonds e me diguèt qu'aviái fach un quinzenat de quilòmestres. M'estonèt pas... E li ai pas dich quantes de còps aviái fach vai-e-vèni per assajar de trapar lo bon camin. Ère partida per caminar un quart d'ora e caminère un sègle ! Me convidèt a montar dins lo 4x4 e me diguèt que se voliá arrestar a l'ostal d'en dessús (aquel que ère anada espincar, èra seun) per trapar quicòm. Aquí, me demandèt se voliái dintrar per beure d'aiga. Diguère que non. Comprenguèrem totes dos que la situacion èra un pauc embarrassanta (quand aquò vira coma aquò, vos manca juste de tombar sus Jack l'estripaire !). Me volguèt pas far paur, anèt quèrre una botelha de vin dins l'ostal (èra convitat per dinnar) e me menèt una botelha d'aiga. Pièi, tornèrem prene la rota per Sant-Andriu. Solament, a un moment, prenguèrem un camin de tèrra a man drecha. Glops. "Pense pas que soi passada per aquí…" li diguère. Aquí tornar comprenguèt que me metiá dins una situacion delicata e me diguèt que, per aquí, arribariam a l'autò directament. Ère ben forçada d'o creire. E tornèrem a l'autò, efectivament. Fasiá nuèch negra.
Sai pas cossí se sona aquel mossur mès vau cercar son nom (sabe plan, ara, ont demòra !) e li mandar quicòm per lo mercejar.

De la conariá ordinària

Ièr, a Milhau, davant çò que vos vau contar après, m'arrestère crompar de pilas per mon aparelh fòtòs dins un pichon subremercat. Ère a esparar a la caissa quand lo tipe qu'èra davant ieu demandèt a l'emplegada d'arrestar la nòta a 40 euròs. Coma demorava de causas a passar, l'emplegada sonèt la patrona. Aquela diguèt al tipe que li caliá tornar de causas d'espiçariá per cambiar amb lo fesc qu'èra encara pas passat. Compreniái pas plan e li demandère per de qué o tornava pas portar lèu fach dins lo magasin. Me respondèt qu'èra la lei, que la cadena del freg èra estada copada. E òc, mès i a la lei e l'esperit de la lei. Me diretz que lo tipe auriá poscut far atencion de prene pas tròp de causas, òc ben... Mès l'altra, m'a conflada amb sa lei ! Quand descargan lo camion o que meton en plaça dins lo magasin, la cadena del freg es pas copada un briconèl tanben ? Aime pas coma ven aquela societat : sens èime.

20/03/2010

L'ordinari del monde

Ièr a ser, ère a l'Ostal del Patrimòni de Rodés (plaça Foch)* per escotar Ives Roqueta presentar "L'ordinari del monde" e parlar de son implicacion dins la lucha per la lenga occitana. Nos a legits tres tèxtes del libre (son de tròces de vida). A legida l'istòria de la bona que Frederic Mistral auriá engrossada. Quanta ploma ! Quanta lenga ! Quanta votz ! Un plaser. Amai se sos tèxtes son negres. Lo coneissètz… Ieu, trabalhe amb el (deuriái dire trabalhe per el) de quora en quora e, amai se tròbe que, tot còp, son discors es un pauc dur, l'aime. O me torna plan : quand me vegèt al fons de la sala, me mandèt un poton de la man.
* Se cercatz de libres per crompar, es aquí que vos cal anar.

Philippe Meyer

Vene d'escotar l'emission de Meyer sus Inter, "La prochaine fois, je vous le chanterai." Èra question de las lengas de França. L'ai presa a la mitat mès me sembla qu'a pas res compres... Paure de el. La me caldrà pòdcastar per l'escotar entièira. A legit un passatge de Racine que contava qu'en dejóst Lion, compreniá pas res a çò que disián lo monde, que el se fasiá pas comprene tanpauc mès que vesiá qu'èra una lenga coma l'espanhòl o l'italian (aquí per los revisionistas), e a passada aquela cançon dels Fabulós Trobadors (en diguent plan "fabulousss", aisit es escrich en grafia francesa, mès "troubador"). Meyer ven sovent en Avairon, s'ocupa d'una associacion culturala a Espaliu, amb Tavernier me sembla. Domatge s'a pas res compres. Benlèu que se pense que ven aquí per nos portar un pauc de la bona cultura. Qualqu'un l'a escotada l'emission ?
La lenga, çò que deven nos aparten.

17/03/2010

17 de març

Duèi, 17 de març, es ma fèsta e la fèsta de totes los Patric. E, coma la Sent-Patric es la fèsta dels Irlandeses, vos voliái parlar de fedas, de motons.* Mès, coma de fedas n'ai pas e que sabe pas dessenhar, ai cercat dins ma colleccion de libres pels dròlles e soi tombada sus aquel : per plan dintrar dins la politica ! I sèm. Perfièch.
Ten, en parlent de fedas, qual coneis Lacauna ? Es dins Tarn, me sembla. Ieu, i anère un còp l'estiu passat. En arribent, pensave de veire de fedas pertot dins los prats e una vilòta que metiá la raça Lacauna en avant, un pauc coma fan a Laguiòla amb lo brau d'Aubrac. E ben : res. Me demande encara perqué.
* [Auriái poscut vos parlar de rugbí mès coma sèm a ganhar lo Torneg, voldriái pas remenar lo cotèl dins la plaga...]

12/03/2010

Libertat

La campanha es acabada

Èra ma premièira campanha electorala e pòde dire qu'aquò èra una campanha agradabla (dins tot arribe a trobar de moments, d'escasenças per m'amusar, ieu). Ai rescontrat de monde interessents, de monde de pertot. Li ai ganhat d'amistats. Ai correspondut amb la segonda de la lista de Tolosa pas qu'en occitan (aquela d'aquí, s'es elegida, nos farà de ben). Ara los sondatges nos balhan 5 %. Veirem ben dimenge a ser. Mès avèm portadas las idèias umanistas e defendre l'Òme dins un país ont lo President defend sustot los rics es totjorn valorizent.

:-)


11/03/2010

Lo poèta

« Lo poèta dapasset e sens s'entrachar,
Cada jorn de son temps, sens jamai renegar,
A bastits sos vèrses sens cercar a far mai
Que de florir un pauc mai lo mòt "aimarai"

Sa vida tota lo poèta a obrat
De longa a trabalhat per cridar : "Libertat !"
Sa ploma a marcada la literatura,
La paura ela, coma una brutladura.

Literatura universala que pòt pas
Capitar a levar lo pesuc capelàs
Pausat aquí per la bestisa francesa
Que s'es creseguda en lenga promesa.

Los sègles dins l'avenidor benlèu veiràn
Nàisser la reconeissénça, benlèu seràn
De temps d'egalitat per los poètas d'Òc
Que de tot biais an escrich fòra de tot luòc. » (J. M.)

08/03/2010

Es encara la jornada de la Femna pendent 4 mn


La premièira per çò que las Femnas s'ameritavan una cançon tan polida e la segonda pel vam que balha !
E deman, tornaràn començar los 364 altres jorns que son pas de la Femna. Las femnas contunharàn d'èsser mens pagadas que los òmes ; las que demòran a l'ostal auràn totjorn pas d'estatut vertadièr per dubrir de dreches a una retirada onèsta ; las que trabalhan mancaràn d'establiments per far gardar los pichons ; las que voldràn pas avure d'enfants seràn agachadas de travèrs ; las que son en politica o dins d'entrepresas bèlas auràn encara besonh de coratge per assajar d'arribar en nalt.

Topaloff es mòrt

07/03/2010

Océans

Documentari de Jacques Perrin e Jacques Cluzaud, 2010.

Bon. Sai pas plan cossí o presentar… D'un costat, cada còp que qualqu'un ditz que la diversitat es en dangièr e que cal pas contunhar coma aquò, soi contenta. E pièi, aime plan aquel òme, Jacques Perrin. Òc mès ai mancat de m'endormir mai d'un còp pendent lo film. I a doncas quicòm que truca.

05/03/2010

Avètz remarcat ?

Aquò fa quelques temps que me fau la remarca. Lo monde fan pas pus atencion a çò que se passa en defòra de lors parets. Amai dins lo mitan rural, ara. L'altre matin, après la tempèsta, i aviá de bròcas pertot suls camins, amai dins los vilatges, al ras dels ostals. Lo monde an amassat çò qu'èra tombat chas elses mès pas sul camin davant l'ostal. O fan mème pas per elses, per poire passar melhor. Non. Diluns, soi anada dins un vilatge a costat e, al mièg de la carrièira principala, tancada sus un panèu, i aviá una tela de plastic que lo vent aviá butada aquí. I soi tornada passar aqueste matin (divendres) : i es totjorn. De joves, de vièlhs, tota mena de monde passan aquí, a pè, cada jorn e degús a pas avuda l'idèia d'amassar aquela tela. De qu'espèran ? I tòrne tot ara e, se i es encara, m'arrèste, la vos prene en fòtò e l'amasse.
[Alleluia, i èra pas pus ! 5 jorns, quand mème...]

04/03/2010

Jornalistas retenguts en Afganistan

Comunicat de la Societat dels jornalistas de Radiò-França :
DEUX MOIS DE SILENCE
« Le 9 mars prochain, un rassemblement est organisé place du Trocadéro pour soutenir les deux journalistes de France 3 enlevés en Afghanistan le 29 décembre dernier.
Un rassemblement pour faire du bruit alors que le cas de ces deux journalistes, retenus depuis plus de deux mois, sombre peu à peu dans l’oubli et le silence.
Un rassemblement pour les soutenir alors que le secrétaire général de l’Elysée se permet, avant même de savoir s’ils sont toujours en vie, de les accuser « d’imprudence coupable ».
Un rassemblement pour rappeler que deux vies n’ont pas de prix quand le chef d’Etat-Major des Armées parle, avant même l’éventuelle libération, du coût élevé des opérations de recherche.
Pour ne pas oublier, la SDJ affirme une nouvelle fois son soutien aux deux journalistes de France 3 toujours retenus en otages en Afghanistan, et appelle à participer à cette manifestation organisée en accord avec leurs familles, par la Société des Journalistes de la rédaction nationale de France 3, Reporters Sans Frontières et le Syndicat National des Journalistes.
Pour Hervé, Stéphane, et leurs accompagnateurs.
RDV Mardi 9 Mars, place du Trocadéro (Paris 16e) à 14h. »

Premsa viva

Un pichon mot per anonciar la naissénça d'un jornal novèl. Es un ebdomadàri especializat sus Rodés e sas abròas. I a un pauc de tot (amai un bocinonetonet d'occitan). De tot biais, aime quand un jornal nais. Ai avut lo premièr e aquò se ten. Es puslèu agradiu. Li desire longa vida e òsca a Hugues Robert per aquesta bona idèia.