08/08/2010

Es aquel que ditz que i es !

Sul siti del Point, podètz trobar un debat a l'entorn de la lenga francesa e de son avenidor fàcia a l'anglés. Tròces causits (mès vos convide a legir lo papièr aquí) :
« Il faut également défendre une diversité culturelle réelle et non plus hypocrite. Dans les enceintes internationales, comme l'OMC et l'Unesco, nous militons pour cette diversité de façon incantatoire mais nous la nions sur notre propre territoire. Est-ce qu'on se soucie des langues régionales en France, pourtant au coeur de la charte de l'Unesco ? » (Frédéric Martel)
« Du sort des langues régionales (…) il a une vue tout aussi ringarde : même si bien des progrès restent à faire, elles sont aujourd'hui au moins reconnues, depuis leur introduction dans l'enseignement par une loi de 1951. » (Claude Hagège)
[NDI* : Un òs a rossigar. Cal passar d'una politica culturala a una politica linguistica per salvar una lenga. Sens transmission sistematica, una lenga creba. Los Còrses an obtengut l'ensenhament obligatòri de lor lenga a l'escòla, a costat del francés. Es, de mon vejaire, la sola solucion. Ara, cal la volontat.]
« Il semble témoigner, fugacement, une sympathie aux langues régionales existant sur notre territoire. Nous n'avons aucun dédain pour elles, mais force est de constater que le breton ou le provençal ne font guère le poids, eux non plus, face à la novlangue mondialisée. Envisage-t-il cependant de leur épargner sa vindicte ? Pour quelles raisons ? » (François Taillandier)
[NDI : "Òm pòt aculturar sens desculturar" disiá Robèrt Lafònt. Me sembla que totes aquelses sabents an un vejaire plan maniquean dels rapòrts entre las lengas. Quand òm a fach lo mal, òm sap tròp ben çò que los altres nos pòdon far... De tot biais, aquela responsa es a costat del subjèct.]
(* Nòta de ieu)

5 commentaires:

Florenci Salesas a dit…

Cada còp que legissi la frasa “lengas regionalas” me meti malaut. A l’Estat Francés sabi qu'es la manièra coma s’acostuman a referir a las lengas qu'an pas l'astre d'aver un estat propi. A la fin, fin finala, tot se resumís a una situacion creada per que i aviá unes qu'avián los canons mai grands. E l’ajuda de traïdors que i aviá al partit dels qu'avián de canons pichons son estats tanben importants. Aiçò aicí a Euròpa, a America del sud, a la China e ailà ont siá. I a pas de lengas melhoras e de lengas inferioras. Quitament totjorn ai trobat repugnant la superioritat que mòstran los catalanòfones en defendre l'importància de la pròpria lenga pel fach d'aver una literatura importanta, per exemple. Lo 80% de las lengas de la planeta n'an pas de literatura, mas pas per aquò considèri que sián mens importantas que lo catalan... O lo francés o l’anglesa ! La regionalitat de las lengas, doncas, es una question de pur accident istoric. Cada lenga es absoludament imbatable en lo sieu domeni. La lenga inuit que parlan los *esquimaus a un fum de sinonimes per dire la color blanca. Es plan normal ! Cap lenga pòt batre aquela en lo sieu domeni, lo sieu entorn. Probablament l’inuit siatz la melhor lenga del mond per parlar del que passa ailà ont nasquèt. Jamai l’anglesa, lo francés, l’espanhòla o l’alemanda poiràn substituir los noms que las gents que vivián en un territòri ont aquelas lengas se parlavan donava als sieus animals, las siás plantas, los sieus mestièrs e los sieus esturments, los plats que codinan, los sieus rius e de montanhas, los sieus pòbles e las siás vilas. Lo francés, per exemple, nasquèt en un luòc ont i aviá pas de palmeras, ni de leons, e lo climat èra d’una manièra qu'a pas res a veire amb çò que i a al Còngo o a Haití, aital coma a Haití n'avián pas ni idèa del qu'èra una guilhotina o un violon abans qu'arribèsson los franceses. Cada pòble a las siás paraulas per las siás causas, plan especificas. La substitucion de tot aquò per lengas “estatalas” es un crim. Me fan rire aqueles que se participan en una manifestacion per l’desliurança del Tibet e permeton a l'ostal que lo sieu estat “democratic” esclafe las culturas e de lengas qu'a dins, en començant en las insultant en disent las “regionales”. Segur, los chineses son fòrça dolentes, ço se sap prou. Ara, los europèus (de l’oèst, of course) avèm ja las mapas fòrça plan traçats dempuèi fa de tempses e çò que fasèm a l'ostal es d’exterminacion culturala, mas de “progrès”. Polida manièra d’amagar un crim terrible jos lo tapís.

Florenci Salesas a dit…

A l’Euròpa Occidental s’cometon una cantierada d’assassinats culturals amb totala impunitat, e amb l’ajuda d’un fum de complices, traïdors a las siás originas.
Urosament, a Catalonha avèm una situacion força insolita dins çò qu'es lo marc de la CE. Malgrat tot, de tant en tant se m’sarra qualque estrangièr insensible e me demanda: “per qué contunhatz de parlar una lenga que parla mens gents que l’espanhòl?” Ieu li respondi s'el cambiariá sa maire, e mai se siá paura e mièg analfabèta, per la reina Elisabeth d’Anglatèrra, rica e culta coma paucas femnas de la siá edat. Se lo personatge se en essent incomòde, li remembri que ço que ven de far es coma insultar ma maire. La miá lenga serà mai paura que l’anglesa, benlèu, mas es la miá. Se contunha d'insistir e m’acaba en disent que cossí es que contunhi de la parlar (causa que fasèm totes los mieus amics e tota la miá familha... Doncas la question acaba en essent doblement idiòta) ja me’l trasi d'en disent dessús que per lo meteis motiu qu'el pas escup a la cara de sa maire... O benlèu òc qu'el o fa, que benlèu dins lo sieu país an costum d'o far...

Per cèrt, a finala d’en agost vòli m'escapar amb lo mieu Citroën 2cv a lo tieu pichon/grand país. Ai de besonh que me done d'aires nòus. Fòrça astre e de merces plan per la paciéncia.

Patricia a dit…

Es fòrça interessent çò que dises e vertadièr. E as rason : una lenga a pas besonh de literatura per èsser lenga. Avèm totjorn tendéncia a cercar de justificacions per defendre nòstra lenga. Basta !
Per la fin d'agòst, manda-me ton mail aquí, o publicarai pas.
A lèu lèu !

manjacostel a dit…

Lo problèma es que sabi pas la seguida de l'articla.
Se volètz fa tres còp que legissi la frasa de Martèl mas sens saupre mai de çò que diguèt e la seguida
Vertat que França fa mina de lutjar per la diversitat, mas que vertadièrament se'n chauta al dedins ,coma de sa primièra camisèta.
Aquò's pas una question de prèsa de consciença, mas sonque la resulta de la crisi economica.Las elitas volian pas mai se trachar de personal e de las entreprèsas..
Avem d'òmes diplomats de las nautas estudias economicas , nomenats patrons de l'annada pel MEDEF, coma Tchuruck le director d'Alcatel que prechèt per l'entreprèsa sens obrièrs e l'externalisacion, que capitèt de dabalar l'accion d'Alacatèl a mens d'un eurò auèi. Dins la meteissa dralha nos sem capitats la França sens emplecs . Son de la meteissa promocion totes . Alara imaginatz las lengas regionalas! La roïna qué. Mas remembrem nos del diplomat Messier , quitament tota la vida al dessus del bac e que manquèt d'atomisar Canal?
Tot aquò per dire que totes aquelas cabras mediaticas acaban de desliurar la paraula de los que passèron pas que qualques annadas en dessus o jos lo bac franchimand .
E çò que tròbi mai que polit aquò's qu'avem lo drech nosautres los necis de dire de conarias de longa coma elses.
LO drech de dire que tot lo monde mediatic anglò-franchimand se trufan dels occitans,que saupesson la nòstra existençia.

E lor exemple nos dona lo drèch de parlar e de dire çò que volem.
Que se trobèt pas gaire mai que dos saberuts per s'endevinhar la crisi en 2008 Todt e un autre qu'oblidèri lo nom.
E totes los autres contunhan de parlar , de ressegar , una vergonha.
França es doncas a la dabalada que compren pas çò que se passa.
E las culturas regionalas ...pauròts....

Patricia a dit…

Lo ligam marcha pas per legir l'article tot ?