26/04/2009

Mas nuèches amb Macha

Ieu, ai totjorn aimat de trabalhar la nuèch e, quand lo trabalh que fasiái me permetiá d'escotar la ràdio, de mièjanuèch a una ora del matin, la votz de Macha Béranger dintrava dins l'ostal. Me sovene qu'un jorn un òme l'aviá sonada d'una cabina telefonica de Niça e li contava que, pel premièr còp, anava dormir defòra. Li contèt cossí n'èra arribat aquí, lo seun malastre. Del temps que parlavan totes dos, qualqu'un venguèt tustar a la pòrta de la cabina, qualqu'un que veniá prepausar una cambra. Aquí lo monde coma l'aime.
Duèi, es mòrta a 68 ans e vos mete aquí la seuna darrièira emission sus Inter, la del 29 de junh de 2006. Quand òm sap qu'es mòrta, mens de 3 ans après, "d'una longa malautiá" aquò's un pauc trebolant... 
Barbara e Claude Nougaro ("Insomnie") avián escrich per ela.
Picatz aquí per escotar l'emission : 

24/04/2009

Bibliotèca numerica mondiala

La BNM es nascuda, a l'UNESCO a París, lo 21 d'abrial. Cadun i pòt anar (www.wdl.org/fr), aquò's una causida de documents que venon de las mai gintas bibliotècas del monde (manuscriches, cartas, films). La bibliotèca nacionala de França a balhadas 31 causas esmoventas (lo premièr enregistrament de la Marselhesa en 1898, una letra de Rabelais, la particion de Carmen de Bizet…) Ara, sai pas per de qué an metut tant de causas sus Lordas. I aviá ja la bibliotèca de Google e Europeana mès aquela d'aquí prepausa de documents dins 40 lengas amb un comentari revirat dins 7 lengas. Pas res en lenga d'òc, me sembla… Un tròç de la "Cançon de la crosada" i poiriá èstre : 9578 vèrses escriches al sègle XIII. Per ara es a la BNF. Benlèu un jorn la metràn en linha… 

L'afganistan, aquò pòt èstre aquò, tanben :

Paures bogres...

(Los obrièrs de Continental França s'en van manifestar
amb los d'Alemanha que son dins la mèma engana)
La crisi sembla tocar tot lo monde levat los patrons del CAC 40 que contunhan de s'engraissar sus l'esquina dels emplegats e dels obrièrs. Lors conselhs d'administracion lor balhan encara de pagas, de retiradas, de primas (e qué te sabe mai) vertadièirament in-so-len-tas (6,1 milions d'euròs pagats als quadres de Dexia, banca salvada de la falhida amb l'argent de l'Estat francés e del reialme de Belgica*). Lo "monde d'en bas" se tròba desprovesit, sens cap de recors. Alara, un ser, empachan lo patron de se'n anar al seun ostalàs. De qué far mai quand degús los vòl pas pus escotar ? Crebar. Vendre l'ostal e crebar. 
A La Sala (Decasevila), en 1886, los patrons volguèron pas tanpauc escotar la misèria dels obrièrs minaires. Sabe mème pas se, a l'epòca, l'indecéncia, l'arrogància dels patrons arribava al nivèl que n'es duèi la d'aquelses patrons subreriches. Lo tot es que, un après-miègjorn de 1886, l'engenaire Watrin, retengut pels minaires, passèt per la fenèstra. L'istòria poiriá ben tornar començar se l'òm contunha de butar tròp la mameta dins las ortigas. Cal arrestar las provocacions.
(*D'aquel temps, Brice Hortefeux – l'umanist qu'es ara ministre del trabalh – anoncia que i aurà pas, aquesta annada, d'augmentacion del smig al primièr de julhet. O veson pas venir, elses, lo brombalh ?) 

Corea del Nòrd

22/04/2009

Encuoladors de moscas (bis)

Veiretz pas aquela fòtò d'Audrey Tautou-Coco Chanel
dins lo metrò parisenc a causa de la cigareta.
Tròp de lei escana l'èime.

Un sadol...

Òm vos ditz que cal trabalhar sus un disc dur de 1 terà brancat al vòstre ordenador, qu'aquò's una securitat, que lo trabalh n'avançarà mai. E o fasètz... Podètz pas far de salvagarda endacòm mai, que los fiquièrs videò son tròp pesucs. Mès, un matin, quand emmargatz la presa del disc dur dins l'ordenador, un messatge tot simplòt s'inscriu : 
"Periferic illegible,
es que volètz  tornar inicializar lo disc ?" 
Dos meses de trabalh dins una frasa...

19/04/2009

Abrial de 2009

• Vergonha a l'idèia de defendre de fumar per las carrièiras : aquò's pas del tabat que vam crebar mès del tot securitari.
• Òsca a l'esper de tornar veire Jean-Luc Hess a France Inter.
• Òsca al tan polit mèrlhe qu'ai ausit cantar la nuèch passada : la prima es tornada !
• Òsca a la gratuitat dels musèus nacionals als mens de 26 ans e a lors ensenhaires.
• Vergonha a l'eleccion segura de Bouteflika en Algeria. A la retirada, aquel d'aquí tanben !
• Vergonha a la Corea del Nòrd que fa la colha amb sas fusadas-que-farián-pas-ges-de-mal-a-degús.
• Òsca a Obama qu'es per la dintrada de la Turquia dins Euròpa (quand voldrà ben sègre sas reglas : laïcitat, libertat de la Premsa, etc.). E òc que cal mesclar lo monde !
• Vergonha a Berlusconi que ditz al monde d'Italia tocats pel tèrratremol (mai de 290 mòrts, 65000 sens-abric) que cal prene aquò coma una dimenjada de camping.
• Vergonha als deputats que an quicòm mai a far que d'èstre a l'Amassada Nacionala per votar de leis (36 sus 577 per la lei Hadopi tan discutida, amb un polit còp d'engana dels socialistas). S'èran sonca deputats, e pas que dos còps de seguida, aquò anariá melhor. E puèi, benlèu que caldriá tornar veire cossí lo trabalh parlementari es organizat dins aquela 5e Republica. I a ben quicòm que truca ! De que donar al pòble l'enveja de los elegir...
• Òsca a Obama que fa un signe positiu als Cubans
• Vergonha a la Corea del Nòrd que vòl reprene son programa nucleari. 
• Vergonha a la Premsa que comença de nos far cagar amb aquela istòria de familha de la pichona Elise. D'enfants espeltirats, n'i a pertot, e urosament que n'i a pas una pajada per cadun.
• Vergonha al retorn dels toristas bretons amb los mejans franceses (aculhits pel ministre Morin a Villacoublay) alara que se son metuts totes sols (amb un enfant de 3 ans !?!) dins los fialats dels piratas de Somalia. Los soldats franceses los an deguts secorir mès lo paire torista es mòrt. Per aqueste estiu, aconselhe d'assajar la Tchetchenia, l'Afganistan o l'Irac. Retorn VIP per avion especial de la Republica. Pel moment, prètz especial per Bancòc. S'es vertat que Sarkozy los a reçauputs a l'Elisèu, gause de pensar qu'aquò èra per lor brandir las pelhas.
• Òsca a la descobèrta de 1000 a 2000 orangs-outangs dins un canton rescondut de Borneò.
• Vergonha a una lei afgana que permetriá a un òme chiite de violar la siá femna a son agrat : "Es de la responsabilitat de la femna d'èstre prèsta a contentar sexualament son òme e de sortir pas de l'ostal sens avure lo drech d'o far." Hamid Karzaï a prometut de tornar soscar aquel projècte de lei.
• Vergonha als encuoladors de moscas de la RATP qu'an tirada la pipa de Mossur Hulot per li metre un molin de vent a la plaça, sus las afichas del metrò. José Bové, mefisa-te, l'eoliana te penja al nas !
• Vergonha a Mahmoud Ahmadinejad qu'a enverenada la conferença de l'ONU de Geneva sul racism amb sas paraulas contra Israèl e son negacionism. Aquò que fa paur, es que las delegacions dels paisses d'Euròpa son sortidas de la pèça (la del Vatican es demorada, ela) jols sublejadisses d'autres paisses... Paura ONU... Marcamal se passeja. L'Autralia, l'Alemanha, la Polonha, l'Italia, Israèl e los Estats-Units avián vist venir lo còp e avián boicotat. Ben lor a pres.
• Vergonha a l'autorizacion, en França, de la publicitat indirècta (per saupre çò que vòle dire, veire lo darnièr James Bond).
• Òsca a la possibilitat de tirar Serge Dassault (84 ans) de son pòste de mèra de Corbeil-Essonnes, el que crei que tot se crompa, e vergonha a totes aquelses Pasqua, Tapie, Tibéri, Balkany (…) qu'an fach tant de mal a la politica francesa.
• Vergonha al monde que nos vòlon far creire que los restauradors van davalar lors prètzes amb la TVA a 5,5 % . Avètz vist los bolangièrs far pagar lo pan mens car dempièi la baissa del prètz del petròl, vos ?
• Vergonha al semblant de demission de Bouton de la Societat Generala (qu'a l'atge de partir e que se'n va amb 2000 € per jorn de retirada). Dins aqueste país, òm pòt èstre al cap de bravament de monde e far un fum de conariás sens èstre brica embestiat. Èstre en res-pon-sa-bi-li-tat, que disián. Es acabat lo temps ont l'onor l'emportava sus l'argent.

Coma una esquila a un pòrc

La pipa de Mossur Hulot censurada dins lo metrò parisenc.
(Exposicion consacrada a Jacques Tati del 8 d'abrial
al 2 d'agost a la cinematèca de París)

13/04/2009

Emma Calvé (encara)

Dijòus 16 d'abrial, 18h15, conferença "una ora, una òbra" sus un pastèl sus tela (1890) de Henri Cain representant Emma Calvé, al Musèu Denys-Puech de Rodés.
Henri Cain escriguèt tanben los tèxts de La Navarraise, operà de Jules Massenet. Lo ròtle-títol d'aquel operà, Anita, foguèt escrich per Emma Calvé e jogat pel premièr còp al Covent Garden de Londres en 1894. Henri Cain èra amorós d'aquela que foguèt una de las mai gintas interprètas de Carmen dins lo monde tot, e qu'es dins cap de diccionari francés...
Aviái ja escrich quicòm sus ela : 

12/04/2009

De mots

Cadun cerca son cat.
E la ròsa mòrta, lo vent l'empòrta.
Cal servar qualques sorires per se trufar dels jorns sens jòia.
Pluèja de prima, es lo cèl que plora de jòia.
D'ont mai lo boc put, d'ont mai la cabra l'aima.
Per tastar la prima, cal viure l'ivèrn.
Lo ben de rifa-rafa se'n tòrna coma s'amassa.
Canilha ven parpalhòl, pòrc ven salcissat, grandas leis de la natura.
D'ont mai la pòrta es bèla, d'ont mai lo vent i bufa.
Rire : causa seriosa que se'n cal pas trufar.
Mangi ma man e gardi l'autra per deman e, lo lendeman, la me mangi.
Amai se lo trauc es bèl, i a totjorn quicòm a l'entorn.
Lo rainal vièlh es tres còps mai rainal.
Retòrna-te'n ma mia, retòrna-te'n que plòu !
Barrar los contravents e tornar pas jamai.
L'aure ven bedre jol vent.
Lo vin, aquò's un pauc coma la vertat, es la mèma per totes pasmens cadun se la compren segon son sicap.
I a pas cap de pròba que la nièira que demòra sus l'esquina de la mirga aja paur del cat.
La nuèch, totes los cats son grises. Non, lo meun es negre e dormís.
L'amor endura melhor l'abséncia o la mòrt que la dobtança o lo traïment.

Marc Riboud

Marc Riboud a 85 ans e 50 ans de mestièr. Lo Musèu de la vida romantica de París (IX) consacra una exposicion a sa dralha fotografica. Cartier-Bresson, son mèstre (qu'es tanben festejat a l'Ostal europenc de la fotografia de París), disiá d'el qu'èra nascut amb un compàs dins l'uèlh. 

10/04/2009

Lenga mòrta

A París (al centre cultural Louis Vuitton), fan veire dusc'al 23 d'agòst de tauletas d'escrituras que venon de l'iscla de Pascas e que datan del sègle XVII al sègle XIX. Degús las sap pas pus legir. Escritura mòrta, lenga mòrta. Auriá calgut… S'aviam sachut…

07/04/2009

Pau, per la lenga d'òc


Dissabte passat, i agèt una manifestacion per la lenga occitana a Pau. A la davalada, se'n debanarà una altra a Carcassona. I serai.
(Per los que son pas acostumats a totas las menas de lenga d'òc, aquí legissètz de gascon, en lengadocian aquò dona : "Pèrdre la lenga, aquò's pèrdre lo país !)

05/04/2009

Un gafet pertocant

De Samuel Collardey.
Amb Paul Barbier e Mathieu Bulle.
Un plan polit moment tot en pudor. Es un film-documentari que conta lo monde païsan coma es. Amb, coma dison los joves entr'elses, los qu'esplechan la tèrra e los que la cultivan. Paul, lo mèstre d'estagi de Matieu, es de la segonda mena. Pren lo temps de far las causas, amai se sap que vendrà pas riche. A pas lo tractor a la darrièira mòda, per sonhar la mamita d'una vaca, pren de saïn. Per Matieu, aquò's de temps perdut, de rendament mancat. Vei pas plan la filosofia del brave òme que comença de se far vièlh. Matieu es nascut dins una familha obrièira plan paura e se'n vòl tirar. Totes dos s'amigadan e, fin finala, l'òm sentís que Matieu emblidarà pas jamai los moments passats amb Paul, nimai son vejaire.
Per acabar, un detalh : naltres que sèm del monde rural nos seriam ben passats del tuar de la truèja o de la vaca que vedela, mès benlèu qu'èra importent de far veire aquò al monde de la vila...

04/04/2009

Credo

« Cresi que siám
Un pòble vièlh,
E cresi que i a pas de remèdi,
Perque los vièlhs son per morir. »
(Ives Roqueta)

Yves Rouquette, 50 ans de poesia

Aqueste matin, soi anada veire l'exposicion fargada, al musèu de Lodeva, per festejar los 50 ans de poesia de Ives Roqueta. 
Aquò se presentava plan, quand me soi levada : de fumses pertot... Mès sai ben que, quand anonçan una polida jornada, los fumses se levan lèu e, al moment que s'auçan, l'espectacle es pas de creire. Manquèt pas : los fumses fugiguèron e las lauradas apareguèron dapasseton, fumantas coma de travèrs de volcans. 
Per davalar a Lodeva, me cal passar per Milhau. La vila èra negada dins la mar blanca. Piquère dedins, que ieu aime pas de passar sul viaducte (ai paur de tombar), e tornère montar sul Larzac per la còsta de La Cavalariá.
Lodeva es una polida vila del Miègjorn, multi-culturala coma se ditz. Aquò se vei, aquò s'ausís e aquò m'agrada. Pertot dins la vila, la fòtò de Ives, aquela qu'ai metuda ja dins aquel blòg, aquela qu'a la cara dins las mans. Lo musèu es un polit ostal miègjornal. Quand passatz la cort, una odor de flor de Pentacosta vos emplís las nàrrias. Pichon plaser...
L'exposicion es polida e plan garnida. Ieu, es un subjècte que coneisse plan e m'i soi evidentament carrada. Mès, quand òm es pas dins l'afar, se l'òm fa pas que legir lo carton balhat a la dintrada, òm sap pas tròp de qué l'òm pòt far aquí, amai se i a de causas en francés. I a ben un film, mès… Sai pas... Quand òm aima, òm vòl totjorn çò melhor !

03/04/2009

2-5 d'abrial, 100 oras dins las estelas

Es l'annada mondiala de l'astronomia : fa 400 ans Gallilée agachava lo cèl (e marcamal s'anava passsejar per el...) e fa 40 ans caminèron sus la luna. 
Es lo moment d'agachar la luna : es dins son premièr quart, es aquí que l'òm vei melhor sos trauces. Anatz-i : http://www.ustream.tv/channel/100-hours-of-astronomy 
A Tolosa van mème tuar lo lum del Capitòla per veire melhor lo cèl.

Clar de luna

« Divessa de la nuèch,
bèla luna serena
escampilhas sul puèg
l'òr rossèl de ta trena.

Ton vèla d'argent clar
s'estortilha e pindòla
al fuèlhum de l'aubar
e del beç que tremòla.

En pausant ton pè nud
sus las brugas roalladas,
dins los bridols menuts
laissas lusentas piadas ;

e te'n vas, en secret,
jusc'a la font prigonda
ont Jana se neguèt,
banhar ta cara blonda ! » (Calelhon)

02/04/2009

Joanda a la fnac de Montpelièr

Dimècres 8 d'abrial, concèrt de presentacion de "Register" a cinc oras de l'après-miègjorn. Sabètz end es lo Poligòna ? Anatz sus la plaça de la Comediá e seguissètz lo monde. Caminan totes cap al mème endrech.