10/07/2009

Los Turcs de mon vilatge

L'altre jorn, ère a l'òrt (ai una balancèla-amac-amb-teulada que vos convida a far plangièira en mens de tres segondas*) e ausiguère davalar per la carrièira las tres filhas d'una familha turca qu'a fach bastir un ostal dins lo meun vilatge. An entre 8 e 13 ans. Èran totas tres e me vesián pas. Sai pas de qué contavan mès çò que retenguèt mon atencion es que parlavan en francés. Comprene plan que van a l'escòla aicí e que lor a calgut aprene aquela lenga, coma fasèm totes quand nos cal viure endacòm mai. Mès, a ieu, aquò me fa pensar a çò que s'es passat per naltres, Occitans. Perqué suprimir completament lor lenga mairala, la lenga de lor cultura de naissénça ? Aquela lenga mairala deuriá demorar lor lenga de l'intimitat. Una lenga es mai qu'un mejan de comunicacion. Se copar d'una lenga es se copar de bèlcòp, bèlcòp mai. Naltres tanben sèm passats al francés, lo monde an onestament pensat que caliá passar al francés per se'n sortir. Lor an mème metut dins lo cap que lor lenga n'èra pas una, de lenga, qu'èra quicòm de vergonhós. La maja part l'a cresegut. Pichon a pichon, d'una generacion a l'altra los joves an pas pus parlada la lenga d'òc e ara n'i a un fum que la comprenon pas mai. Tres generacions sufisson dins una familha. An mème pas conciéncia de tot çò qu'an perdut en perdent la lenga. Las tres filhas turcas, sai que comprenon la lenga de lors parents, mès lors enfants a elas ?
Las claus, las generacions de davant las an pas totas balhadas a lors enfants. Òrra error ! Quand òm a una riquessa, òm la balha a sos enfants. Doas lengas a l'ostal, amaginatz-vos la fortuna ! Perqué los Franceses son tan coniflas en lengas a l'escòla, de vòstre vejaire ? Per çò que son pas acostumats a soscar dins dos lexics diferents tanlèu nascuts. Tot simplament. Cal ben pagar un jorn d'èstre estat motons.
(* Mela, a doas plaças, la te prestarai quand vendràs amb ton amorós)

3 commentaires:

Maime a dit…

Quò me fai pensar a ma granda. 'La es murciana e 'ribet a nòu ans en França. E qu'es pas 'cepte de la far parlar dins sa lenga ! Mon pair compren lo castelhan mas lo parla pas. Coma la cosina, parlem en castelhan, entau, los grands son oblijats de zo far maitot !

manjacostel a dit…

Puèi quand l'avèm descobèrt , aquèla pèrda de la lenga mairala; tot pareis fals . I a pas cap de vertat dins l'isòria ensenhada a l'escòla o endacòm mai.
E se podem pas viure ambe aquelas messorgas ...
Alara es que cal cercar de levar lo masc o de se calar dins son canton.
Uèi regardavi la cadena "Planèta" i aguèt un reportage subre-realiste.
Parlavan de l'aspartam , un semble sucre per los (las) que volon pas prendre trop de grais engolan de longa.
E de que nos diguèron?
Que ièu acabava a pron pèna de me revèlhar de la siesta... Que dempuèi la venda publica de l'aspartam , avian trobat que donava de tumor de crabe al cervèl.
Coma ne'n mèti dins lo cafè , lo formatge blanc , me revèlhèt sul pic.
Tot aquò aprèp ven , lo rond up , lo diantalvic , eca...
Mas ren d'espantant . L'òme que menèt l'entreprèsa se sona Donald Rumsfeld , oc l'amic de Reagan , e de Bush. Lo tipe de la guèrra d'Iraq. Un tipe de primièra borre que se trufa complètament de la santat del paure monde.Aquò dich un tipe cranament intelligent diguèron los jornalistes.
E que capitèt de far passar aquela saloparia contre (o ambe) la FIA , (a quicòm pròche FEA O FIA) , enfin l'organisme que se tracha de la santat dels americans en rapòrt ambe la noiridura....
Explicavan que la societat que produsis aquèla mèrda loguèt totes los presidents d'aquèl organisme, per un salari pichon de 1000 dollars per jorn.
Bon arreste per uèi ... Que me confla...
Coma dins França sèm mai intelligents que los autres , e qu'avem de mètges saberuts e lo consèlh de l'òrdi e ben sem pas arribats.

Mela a dit…

* Legisses dins mas pensadas abans que las pensèsse? :))))

"transmet-la ta lenga a ton dròlle", sai pas quants còps o disi... E "e la lenga de tos parents la parlas? , a ben non, ben alara dew k'esperas?". Un drama.