11/02/2009

Un conte pels dròlles : Veusa

Un còp, i aviá Joana qu'aviá perdut son òme. Un ser de decembre, la mòrt lo li prenguèt. Nevava. N'èra talament contristada que lo silenci d'en defòra s'acranquèt en ela. Volguèt pas veire degús. Dapasset, s'ocupèt de tot, sola. 
[Illustracion : L'enterrament, un pichon cementèri, dins la nèu, Joana sola davant la caissa de mòrt, lo monde darrèr]

D'aquel jorn, contunhèt de viure. En defòra. Èra gaireben acabat per l'endedins. La jornada, anava al trabalh. Lo monde la trobavan tan fòrta… Se risiá, se trufava, galejava. Mès, de còps que i a, quand èra sola e que lo negre de la nuèch emplissiá l'ostal, se metiá a plorar.
[Joana, dins la cosina, a plorar, lo cap dins los braces pausats sus la taula]

Cada ser, dins la cambra, dubrissiá lo lièch del mème costat. Èra tan bèl, son lièch ! Per lo veire pas tan bèl, sus la plaça d'a costat, daissava totjorn un escach de libres. Aital èra pas sola.
[La cambra de Joana, polida, una cambra de filha, sul lièch, a drecha, un molon de libres]

De còps, al mièg de la nuèch, Joana se desrevelhava, se levava d'un vam e trucava contra las parets de la cambra, enversant tot aquò que se trobava sus son camin. Puèi, finalament, arribava a trobar la fenèstra. Del moment que sa man tocava la ponhada de la fenèstra, la panica s'acabava. Tornava prene conciença d'ela. Lo còr s'aplanava. Alara, dubrissiá la fenèstra per se desrevelhar d'a fet e tornar prene alen.
[Joana a la fenèstra dubèrta a cort d'alen, en plena nuèch]

Li arribava pr'aquò de se sentir viva. Aviá sos aucèls. Cada ivèrn, los apasturava. Lo "tsí-tsí" de las besegas l'emplissiá de jòia. Las pichonas bluas la pertocavan. La sonavan, lo matin, quand tardava a lor menar las granas. Tot còp, un becgròs, aquel piuçon gigant tan pauruc de costuma, se veniá far veire tanben. Polida recompença. Èra son bestial.
[Joana darrèr lo veiral a espincar los aucelons (besengas e becgròs) sus la pèira de la fenèstra, mièja-resconduda darrèr la cortina]

La prima, èra totjorn defòra. Quand fasiá de polidas jornadas, que l'èrba aviá pas encara butada tròp, anava per un prat que coneissiá e rotlava sus la gleva mofla. Aquí, degús la podiá pas veire. Li semblava qu'èra encara pas qu'un filhon.
[Joana a far d'escarabissondas dins lo prat]

Joana aimava las bèstias mès las plantas tanben. Las coneissiá totas e las amassava per se sonhar : lo liri per las plagas que lo caliá metre dins l'òli, la menta o la tanarida pel mal de ventre, las ponchas de romècs pel raumàs… Fasiá de paquetons polits amb aquelas que caliá metre a secar e los penjava destriats per color. Quand las plantas èran secas, las metiá dins de sacons de lin cordurats de roge.
[Los sacons brodats]

Cada còp que l'ivèrn arribava, Joana sarrava los ponhs. L'òrra nèu la fasiá venir caborda, coma la nuèch quand se desrevelhava e que sabiá pas pus ont èra. Quand nevava, que s'i vesiá pas a dos passes, barrava los contravents de l'ostal e se metiá al lièch.
[L'ostal cobèrt de nèu, contravents barrats, de luènh]

Una vesprada d'estiu que Joana se solelhava jost un prunièr, lo catàs negre a l'ombra de la cadièira-longa, ausiguèt l'esquila del portanèl. Anèt veire qual èra aquò e se trobèt lèu davant un òme. Agèt pas lo temps de dire res que l'òme comencèt :
"Bonjorn, soi botanista e m'an dich que coneissiatz totas las plantas del país !
- Benlèu pas totas mès un fum, òc ben… Dintratz."
[L'òme arriba dins l'òrt. Joana sus la cadièira-longa, lo catàs negre dejost]

Dintrèron dins l'ostal e Joana anèt far de cafè. Quand tornèt de la cosina, l'òme aviá espandit totes sos libres de botanica sus la taula. Tres oras passèron que s'entrachèron pas… S'apelava Loís. Lo sabentum de Joana l'espantava.
[Joana e Loís a la taula, lo catàs negre jagut suls libres dubèrts, lo servici a cafè polit sus la taula]

Loís tornèt sovent a l'ostal de Joana. Joana l'esperava. Podián passar de jornadas a parlar de las flors… Un ser, Loís demorèt. 
Lo monde del vilatge sachèron lèu que Joana èra tornar amorosa. Volguèron ne saupre mai, saupre s'èra vertat e venguèron badar a l'entorn de l'ostal de Joana. N'agèron la pròba.
[La nuèch, l'ostal es alucat, òm devinha Loís qu'embraça Joana]

Una nuèch que Joana e Loís dormissián coma d'enfants, un bruch d'Ifèrn los sortiguèt de lor sòm. Defòra, de monde cornavan, estiflavan, cridavan. E per dessús : lo bram tarrible d'un brau* ! Joana capitèt lèu que li fasián carivari. Aquel bruch èra lo signe de son paure òme mòrt, lo trimadís de son arma que s'encanissava contra ela. Costuma crusèla entre totas… Lo bon sòrt se paga. Per lor far arrestar aquel sarrabastal, Joana lor deviá pagar per beure. Si que non, tronarián l'endeman. De tot biais, lor caldriá pagar per beure. E Joana o faguèt.
[Es acabat, Joana es sola, se plora, los veires vuèges son sus la taula]

Loís ofriguèt a Joana son pus fin amor. Joana n'èra talament urosa ! Lo carivari èra passat e lo missantum del monde amb el. Pr'aquò, Joana contunhèt tot còp de cercar la fenèstra de la cambra e totjorn de sarrar los ponhs cada còp que tombava la nèu. Dusca a la fin de sa vida.
[Joana e Loís, amoroses]

Cric, crac
Lo conte es acabat.

* brau : topina de tèrra que l'òm a remplaçat lo cuol per una pèl amb un fial al mièg. Amb de pega, quand òm passa la man dins la topina e que l'òm alisa lo fial, aquò fa un bram de brau.

Aucun commentaire: